Stalna postavka Muzeja RAS

Smešten u autentičnom ambijentu jedne od najstarijih gradskih građevina (podignute na temeljima osmanskog hamama), Muzej „Ras“ u Novom Pazaru predstavlja pravu vremensku kapiju kroz koju se prolazi kroz milenijume bogate i slojevite istorije ovog dela Balkana.

Njena stalna postavka, kompleksnog i zavičajnog karaktera, pažljivo vodi posetioce od starijeg kamenog doba pa sve do sredine XX veka, spajajući u jedinstvenu celinu arheološko blago, numizmatiku, istorijska svedočanstva i neverovatno bogat etnološki materijal koji svedoči o tradiciji, suživotu i preplitanju kultura na ovom prostoru.

Međutim, ono što u arheološkom odeljenju stalne postavke privlači posebnu pažnju i opravdano zauzima centralno mesto jeste čuvena statueta poznata kao „Pazarka“.

Figura „Pazarka“: Pogled u praistoriju

Ova jedinstvena antropomorfna figurina, pronađena na neolitskom lokalitetu u okolini Novog Pazara, predstavlja vrhunski primer praistorijske umetnosti vinčanske kulture.

Simbol kontinuiteta: „Pazarka“ nije samo nemi svedok neolita; ona je vizuelni identitet dubokih korena ljudskog stvaralaštva na ovom tlu, personifikacija plodnosti, majčinstva i duhovnog života ljudi koji su pre nekoliko hiljada godina naseljavali ove prostore.

Stilizovana, sa prepoznatljivim urezanim detaljima i specifičnom formom koja karakteriše umetnost mlađeg kamenog doba, ova statueta u okviru stalne postavke funkcioniše kao emotivno i estetsko sidro. Ona podseća posetioca da priča o Novom Pazaru i regiji počinje mnogo pre prvih pisanih dokumenata, rimskih puteva, srednjovekovnog Rasa ili osmanskog arhitektonskog procvata.

Bogatstvo ostalih muzejskih odeljenja

Nakon susreta sa praistorijskim slojem i „Pazarkom“, stalna postavka se grana u nekoliko fascinantnih smerova:

• Antika i srednji vek: Izuzetni arheološki nalazi sa lokaliteta Gradina na Pazarištu, ostaci keramike, nakita i naoružanja koji svedoče o ključnoj ulozi ovog prostora u doba rane nemanjićke države.
• Orijentalno i građansko nasleđe: Etnološko odeljenje verno rekonstruiše ambijent starih novopazarskih kuća, donoseći autentične komade tradicionalne gradske nošnje (poput raskošnih sevdalijskih anterija i finog veza), nakita i tradicionalnog pokućstva.
• Istorijski dokumenti i numizmatika: Zbirke starih knjiga, fotografija, carskih pečata i kovanog novca koji prate privredni i kulturni razvoj grada kao ključne raskrsnice trgovačkih puteva.

Stalna postavka Muzeja „Ras“ uspeva u onome što je najveći izazov za svakog kustosa: ona ne nudi samo suvoparne istorijske podatke, već kroz dragulje poput „Pazarke“ budi maštu i priča toplu, ljudsku priču o identitetu i trajanju.